هربار که در فضای مجازی فعالیت میکنیم، ممکن است اطلاعاتی از رفتار و حضور ما ثبت شود. این اطلاعات میتوانند شامل تصاویر منتشرشده، نظرات، جستوجوها، فعالیت حسابهای کاربری و دادههایی باشند که هنگام استفاده از سایتها و برنامهها تولید میشوند.
مجموعه این اطلاعات با عنوان «ردپای دیجیتال» (Digital Footprint) شناخته میشود.
بخشی از ردپای دیجیتال را خودمان آگاهانه ایجاد میکنیم؛ مانند انتشار تصویر یا نوشتن نظر. بخش دیگری نیز ممکن است هنگام استفاده از خدمات اینترنتی و بر اساس تنظیمات و سیاستهای آنها ثبت شود.
اهمیت این موضوع در آن است که اطلاعات منتشرشده در اینترنت ممکن است فراتر از زمانی که انتظار داریم باقی بمانند. حتی حذف یک پست نیز همیشه به معنای حذف تمام نسخههای آن نیست؛ زیرا ممکن است دیگران از آن تصویربرداری کرده یا آن را در جای دیگری ذخیره کرده باشند.
در فضای مجازی امروز، کاربران گاهی تصاویر، موقعیت مکانی، اطلاعات خانوادگی یا جزئیات زندگی روزمره خود را بدون توجه کافی منتشر میکنند.
این اطلاعات ممکن است در آینده توسط افراد دیگر مشاهده شوند یا در کنار دادههای دیگر، اطلاعات بیشتری درباره زندگی شخصی کاربر آشکار کنند.
برای مثال، دانشآموزی را تصور کنید که تصویری از کارت شناسایی مدرسه خود منتشر میکند تا موفقیت تحصیلیاش را به دوستانش نشان دهد.
ممکن است روی کارت، اطلاعاتی مانند نام کامل، شماره شناسایی یا نام مدرسه مشخص باشد.
اگر این تصویر در یک صفحه عمومی منتشر شود، افراد ناشناس نیز ممکن است به اطلاعاتی دسترسی پیدا کنند که انتشار آنها ضرورتی نداشته است.
مثال دیگر، انتشار تصویری از بلیت سفر است که اطلاعات رزرو یا کدهای قابل استفاده روی آن دیده میشود.
این نمونهها نشان میدهند حتی انتشار یک تصویر معمولی نیز ممکن است اطلاعاتی فراتر از هدف اصلی ما آشکار کند.
چگونه از ردپای دیجیتال خود محافظت کنیم؟
1. پیش از انتشار فکر کنیم: آیا لازم است این اطلاعات برای همه قابل مشاهده باشد؟
2. تنظیمات حریم خصوصی را بررسی کنیم: مشخص کنیم چه افرادی به تصاویر و اطلاعات حساب ما دسترسی دارند.
3. اطلاعات حساس را در تصاویر بپوشانیم: شماره تماس، نشانی، کدهای شناسایی و اطلاعات مالی را بدون ضرورت منتشر نکنیم.
4. مجوزهای برنامهها را مدیریت کنیم: دسترسی به موقعیت مکانی، دوربین و مخاطبان را فقط در صورت نیاز فعال کنیم.
5. حسابهای قدیمی را بررسی کنیم: اطلاعات و مطالبی را که دیگر نیازی به انتشار آنها نیست، تا حد امکان مدیریت یا حذف کنیم.
هر فعالیت ما در فضای مجازی ممکن است اثری از خود باقی بگذارد. سواد رسانهای یعنی پیش از انتشار اطلاعات، به مخاطبان امروز و پیامدهای احتمالی فردای آن نیز توجه کنیم.


